Віктар Шматаў
"Абудзіць памяць" Генадзь Шары

        Так здарылася, што апошнія дзесяць год жыцця для шмат якіх землякоў маіх сталі гадамі выпрабавання і ачышчэння. Як гэта ні дзіўна, але чарнобыльская навала ў нейкім сэнсе паспрыяла тутэйшаму люду вызначыцца як народ, адчуць сябе грамадзянамі гэтай зямлі ды ўспомніць часы мінулыя. I не выпадкова (у прыродзе нічога выпадковага не бывае) гэты жалобны юбілей супадае з юбілеем чалавека і мастака Віктара Шматава. Менавіта апошняе дзесяцігодзе высвеціла і ўзнесла ягоны творчы плён на тыя вышіні, адкуль можна аглядзець абшары Бацькаўшчыны, зазірнуць у будучыню.
         Ці ж не ў гетым - прызначэнне мастака?
         Я не буду пералічваць тыя званні і рэгаліі, якімі ўдастоены мастак. Гэта - не ў ' ягоных правілах і звычаях. Бадай, адзначу толькі, што Віктар Шматаў - адзін з першых, хто быў узнагароджаны медалём Францыска Скарыны - самай ганаровай дзяржаўнай узнагародай.
         Творчасць Віктара Шматава арганічна спалучаецца з можа не меней важнай дзейнасцю яго як стваральніка ўнікальнага аддзела "Помнікі этнаграфіі і народнага мастацтва Чарнобыльскай зоны" пры Музеі старажытнабеларускай культуры Інстытута мастацтвазнаўзтсва, этнаграфіі і фальклору імя К. Крапівы Акадэміі навук Беларусі. На працягу многіх год з такімі ж рупліўцамі, як сам - М. Мельнікавым, А. Ярашэвічам, У. Карэліным і інш. - мастак літаральна з небыцця вяртае тое, што стваралася нашымі продкамі тысячагоддзямі і што ў адначассе магло б беззваротна загінуць. Робіцца ўсё гэта ціха, самааддана, бескарысліва.
         Адначасова зрок мастака фіксуе ўсё тоё адметнае, што хвалюе яго як чалавека і грамадзяніна. У выніку - на свет нарадзілася галерэя жывапісных твораў, вартасць якіх сёння цяжка ды і немагчыма вызначыць. I як рэальнае пацверджанне гэтым творам - экспанаты вышэйзгаданага музея, на аснове фондаў якога разам з жывапіснымі палотнамі створана экспазіцыя "Палітра Чарнобыля".
         Уважлівы глядач бачыць тут нешта больш значнае, чым проста прадметы сялянскага побыту. Міжволі ўсё гэта наводзіць на думкі, што прыйшлі мы ў гэты свет з пачатку пачаткаў, з аднаго калена. Таму кожны тут бачыць нешта сваё, роднае. Гэтая выстава дае моцны, эфектыўны штуршокдля абудження генетычнай памяці, што так сёння неабходна для людзей. Можа таму так натуральна спалучаюцца пад гэтай вокладкай і жывапісныя творы В. Шматава, і помнікі этнаграфіі І народнага мастацтва, выратаванне паводле ягонай ініцыятывы і непасрэдным удзеле, з-пад чарнобыльскага попелу.
        
         Начальнік Дзяржаўнай гісторыка-культурнай экспедыцыі Генадзь Шары